Хәзерге вакытта кешеләрнең әйләнә-тирә мохитне саклау турындагы мәгълүматлары арта бара. "Саф су һәм яшел таулар - алтын таулар, ә көмеш таулар" дигән фикерне яклаганлыктан, көнкүреш калдыкларын яшерен эшкәртү һәм канализация суларын тиешле дәрәҗәдә чыгару даими рәвештә көйләнә. Ләкин күп кенә ерак авыл җирләрендә яшәү корылмалары чагыштырмача артта калган, авыл җирләрендәге канализация чистарту җиһазлары юк, ә санитария шартлары бик начар, бигрәк тә көнкүреш суларын чистарту ягыннан, моңа бернинди дә яхшы чикләү юк, нәтиҗәдә, әйләнә-тирә мохит начарлана, икътисад начарлана һәм тормыш начарлана.
Авыл җирләрендә канализация суларын чистарту өчен бик күп төрле җиһазлар бар, һәм төрле җиһазлар төрле очраклар өчен яраклы.
1. Көнкүреш канализациясен чистарту җиһазлары
Көнкүреш канализациясе дип кешеләрнең көндәлек тормышында чыгарыла торган канализация сулары, шул исәптән хуҗалыклардан, мәктәпләрдән, хастаханәләрдән һәм башка учреждениеләрдән агып төшә торган сулар атала. Авыл җирендә, суүткәргеч торба булмаганлыктан, күпчелек хуҗалыклар кое суы яки елга суы кулланалар. Бу су чыганаклары, гадәттә, чиста түгел, шуңа күрә көнкүреш канализациясен чистарту җиһазлары бик мөһим.
Хәзерге вакытта көнкүреш канализацияләрен чистарту җиһазлары арасында иң киң таралганнары: биологик фильтр, ясалма сазлык, актив бассейн һ.б. Бу җайланмалар пычраткыч матдәләрне бетерү һәм аны чиста һәм зарарсыз итү өчен канализацияләрне төрле чистарту ысуллары аша үткәрә.
2. Терлекләрнең канализация суларын чистарту җиһазлары
Авыл җирендә терлекчелек һәм кош-корт үрчетү фермерлар өчен мөһим керем чыганагы булып тора, ләкин үрчетү процессында барлыкка килгән терлек һәм кош-корт тизәге һәм сидек әйләнә-тирә мохитне пычратачак һәм тирә-юньдә яшәүчеләрнең тормыш сыйфатына җитди йогынты ясаячак. Шуңа күрә терлек һәм кош-корт агынтыларын чистарту җиһазлары да авыл җирендә агынтыларны чистартуның мөһим өлеше булып тора.
Терлек һәм кош-кортның гадәти агын суларын чистарту җиһазларына түбәндәгеләр керә: биогаз эшкәртү җайланмалары, төзелгән сазлыклар, мембрана аеру һ.б. Бу җайланмалар терлек тизәген һәм сидекне физик, химик яки биологик ысуллар белән эшкәртеп, пычраткычларны бетерә һәм аларны зарарсыз һәм куллануга яраклы итә.
Авыл җирләрендә канализация чистарту җиһазларын куллану әле дә чагыштырмача аз, һәм күп күләмдә канализация турыдан-туры елгаларга агызыла, бу әйләнә-тирә мохитне пычратып кына калмый, ә җирле халыкның сәламәтлегенә дә тәэсир итә. Димәк, авыл җирләре өчен нинди канализация чистарту җиһазлары күбрәк туры килә? Әйдәгез, бергәләп фикер алышыйк.
1. Биологик фильтр
Биофильтр - чагыштырмача киң таралган канализация суларын чистарту җиһазы, ул канализациядәге органик матдәләрне биологик таркалу аша органик булмаган матдәләргә әйләндерә, шуның белән су сыйфатын чистарту эффектына ирешә. Башка җиһазлар белән чагыштырганда, биофильтрның бәясе түбәнрәк, ә хезмәт күрсәтү чыгымнары да түбәнрәк. Шул ук вакытта, чистартылган суны сугару һәм башка максатларда кулланырга мөмкин.
2. Ясалма сазлык
Төзелгән сазлык - сазлык экосистемасына нигезләнгән канализация чистарту җиһазларының бер төре. Ул үсемлекләр һәм микроорганизмнар тәэсире аша канализациядәге зарарлы матдәләрне зарарсыз матдәләргә әйләндерә, шулай ук азот һәм фосфор кебек туклыклы матдәләрне нәтиҗәле рәвештә бетерә ала. Башка җиһазлар белән чагыштырганда, ясалма сазлыкның төзелеш бәясе югарырак, ләкин эксплуатация бәясе түбәнрәк, һәм ул профессиональ эксплуатация таләп итми, шуңа күрә ул авыл җирләрендә куллану өчен яраклы.
3. Анаэроб биореактор
Анаэроб биореактор - кислородсыз мохиттә биологик реакцияләр үткәрә алырлык канализация суларын чистарту җиһазы. Ул канализациядәге азот һәм фосфор кебек органик матдәләрне һәм туклыклы матдәләрне нәтиҗәле рәвештә бетерә ала. Башка җиһазлар белән чагыштырганда, анаэроб биореакторның бәясе югарырак, ләкин ул кечкенә мәйданны били һәм күп күләмдә электр энергиясе таләп итми, шуңа күрә ул авыл җирләрендә куллану өчен яраклы.
Кыскасы, төрле канализация чистарту җиһазларының үз өстенлекләре һәм кимчелекләре бар, һәм иң мөһиме - сезгә туры килә торган җиһазны сайлау. Канализация чистарту җиһазларын сайлаганда, икътисади көч, су сыйфаты таләпләре, әйләнә-тирә мохитне саклау таләпләре һәм башка факторларны да кертеп, конкрет хәлгә карап комплекслы карарга кирәк. Мин бу мәкалә аша авыл җирендә канализация чистарту эшен җиңеләйтү өчен сезгә кайбер сылтамалар бирә алырмын дип өметләнәм.
Бастырып чыгару вакыты: 2023 елның 25 июле